به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی خوش آمدید. / ثبت نام کنید / ورود
 

استاد عبدالمحمد آیتی« چهره ماندگار 1381»

9 "عبد المحمد آیتی"با دهها مقاله ارزشمند و انتشار بیش از چهل کتاب، از نویسندگان، مترجمان و محققان پرکار و برجسته کشور در حوزه تاریخ ، فرهنگ و ادب به حساب می آید. وی مقالات و نقد های ادبی فراوانی منتشر کرده و به ادبیات و کلام عرب نیز چیره بود . وی سال ها پس از بازنشستگی که از امر تدریس فارغ شده بود  ولی همچنان مشتاقانه می نوشت  و متون خارجی را ترجمه می کردند. آیتی عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی و از مفاخر فرهنگی بروجرد و ایران است.

"عبد المحمد آیتی" در اردیبهشت ماه سال ۱۳۰۵ هجری شمسی در زادگاه فرزانگان، بروجرد به دنیا آمد. در آن سال ها هنوز مدرسه های نوین گسترش نیافته بودند و او سواد آموزی را به شیوه سنتی یعنی با شرکت در (مکتبخانه آغاباجى)  و بعد ها (مکتبخانه میرزا حسن مخلص)  شروع کرد و بعد ها در مدرسه ( اعتضاد)  از نخستین مدارس جدید بروجرد ادامه تحصیل داد. در سال ۱۳۲۰ وارد دبیرستان شد و در کنار آن در مدرسه دینی ( نوربخش)  که آن سال ها با حضور علمای بزرگی چون آیت الله بروجردى از رونق فراوانی برخوردار بود  علومی از منطق ، عربی و کلام را فرا گرفت.
     در دبیرستان از محضر دکتر
"عبد الحسین زرینکوب " بهره مند شد و در ادبیات به وی گرایش پیدا کرد. استاد که دوران کودکی و نوجوانی خود را در بروجرد گذرانده بود هنوز به بیست سالگی نرسیده بود که برای کسب دانش بیشتر، شهر بروجرد را ترک کرد و ابتدا به قم رفت و در آنجا نزد بعضى از مدرسین، کتابهاى مغنى و مطول و معالم را خواند.

"استاد دکتر عبدالمحمد آیتی" در سال 1325 برای تحصیل در دانشگاه، قم را ترک و به تهران رفت. تحصیلات دانشگاهی خود را از دانشکده علوم معقول و منقول (الهیات فعلى) دانشگاه تهران شروع کرد و از محضر استادانی چون "بدیع الزمان فروزانفر"، "شهابى "، "راشد" ، "صدیقى" ، "عمید" ، "مدرس رضوى" ، " فیاض" و "مشکوة " بهره گرفت . از آنجا که قصد تدریس و دبیری داشت دروس تعلیم و تربیت را هم در دانشکده ادبیات دانشگاه تهران گذراند و در سال ۱۳۲۸ به عنوان شاگرداول رشته  معقول و منقول (الهیات فعلى) از دانشگاه تهران فارغ التحصیل شد.

   فعالیتهای ضمن تحصیل : وضعیت معیشت "عبدالمحمد آیتی"  به گونه‌ای بود که در کنار تحصیل مجبور بود پشتوانه‌ای برای تحصیلاتش فراهم سازد . لذا از این روی، چندی در قنادی و زمانی در نجاری و ... به کار پرداخت.

    فعالیت عملی وی همزمان با اتمام دوره دانشگاهی و با استخدام در وزارت آموزش و پرورش (فرهنگ) شروع شد. ابتدا به بابل رفت و مدتى هم درخرم آباد بود و بعد به تهران بازگشت و چند سالی در آنجا تدریس کرد. با حکم وزارت فرهنگ مجبور شد تهران را ترک کند و برای تدریس به ساوه برود. از سال۱۳۳۷ به مدت ده سال آنجا ماند . علیرغم فوت همسر و سختی فراوان در سرپرستی بچه هایش که دو دختر و یک پسر کوچک بودند ، در کنار تدریس در دبیرستان به نوشتن هم مى پرداخت و ارتباط زیادی با نشریات آن دوران داشت . بین سال های ۱۳۴۵ تا ۱۳۴۸ در تهران ، ساوه و گرمسار به سر برد و نهایتا در این سال براى سردبیری ماهنامه آموزش و پرورش به تهران آمد.

    استاد سال ها به همکاری با این نشریه و سایر مجلات ادبی ادامه داد و همزمان در دبیرستان های مختلف و نیز دانشکده دماوند تدریس کرد و در سال ۱۳۵۹ بازنشسته شد . همچنین مدرّس ادبیات داستانی در دانشگاه فارابی (1356)و مدرّس ادبیات داستانی و عربی در دانشگاه دماوند (1357ـ 1358) بود .

    مشاغل و سمتهای مورد تصدی : دکتر " آیتی" رئیس شورای علمی دانشنامۀ تحقیقات ادبی فرهنگستان نیز بوده است. قابل ذکر است که استاد" عبدالمحمد آیتی" در تاریخ 17/2/1370 به عضویت پیوسته شورای فرهنگستان زبان و ادب فارسی در آمده است.

    ترجمه‌ها و تالیفات : اولین بار به سال ۱۳۴۰ در «کتاب هفته» مطلبی با نام «باتلاق» نوشت و به‌دنبال آن ، رمان «کشتی شکسته» تاگور را ترجمه و به بازار فرستاد .  وی از مترجمان به نام عربی به فارسی است و ترجمه‌های فارسی «قرآن مجید»، «نهج‌البلاغه» و «صحیفه سجادیه» را منتشر کرده‌است  . "استاد آیتی " عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی است و در این شورا ریاست شورای علمی دانشنامه تحقیقات ادبی را بر عهده دارد.

    در مهرماه ۱۳۴۸ به پیشنهاد مرکز انتشارات آموزشی به تهران آمد و در آن مرکز به کار مشغول شد. ده سال سردبیر ماهنامه آموزش و پرورش بود تا در سال ۱۳۵۹ بازنشسته شد . پیش از بازنشستگی کتابهای باتلاق ، کشتی شکسته، کالسکه زرین، تحریر تاریخ وصاف و ترجمه تقویم البلدان را منتشر کرده بود . در دوره بازنشستگی تاریخ ابن خلدون (العبر) را در شش جلد ترجمه کرد و کتاب هایی نظیر تاریخ دولت اسلامی در اندلس در ۵ جلد و تاریخ ادبیات زبان عربی و تاریخ فلسفه در جهان اسلام و... را ترجمه کرد. از وی ترجمه‌های گوناگون دیگری بر جای مانده‌است.

جوائز و نشانها : ترجمه کتاب "تاریخ ادبیات زبان عربی" عبدالمحمد آیتی ، در دوره دوم کتاب سال جمهوری اسلامی ایران از طرف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به عنوان کتاب سال برگزیده شد.

 ایشان چندین تالیف و ترجمه در کارنامه علمی خود در زمینه‌های زبان و ادبیات عربی و فلسفه دارد.

کتابشناسی

  • کشتی شکسته (ترجمه) ، ۱۳۴
  • تحریر تاریخ وصّاف ، ۱۳۴۴.
  • آمرزش ابوالعلا معری (ترجمه)، ۱۳۴۷.
  • دربارهٔ فلسفهٔ اسلامی: روش و تطبیق آن، نوشتهٔ ابراهیم بیومی مدکور، ۱۳۶۰، انتشارات امیرکبیر، بازنشر در ۱۳۸۷ توسط انتشارات نگاه.
  • گزیده و شرح خمسه نظامی، ۱۳۵۵ـ۱۳۷۳.
  • تاریخ ابن‌خلدون (العبر)، ۱۳۶۳ـ۱۳۷۱.
  • شکوه قصیده، ۱۳۶۴.
  • تاریخ دولت اسلامی در اندلس، محمّد عبداللّه عنان (ترجمه)، ۱۳۶۶ـ۱۳۷۱.
  • قرآن مجید (ترجمه فارسی)، ۱۳۶۷.
  • شکوه سعدی در غزل، ۱۳۶۹
  • شرح و ترجمه معلّقات سبع، ۱۳۷۱.
  • الغارات در حوادث سال‌های معدود خلافت علی(ع)، ۱۳۷۱.
  • گنجور پنج گنج، ۱۳۷۴.
  • شرح منظومه مانلی و پانزده قطعه دیگر، ۱۳۷۵.
  • بسی رنج بردم، بازنویسی‌شده از فردوسی، ۱۳۷۶.
  • شاهنامه بنداری، ۱۳۸۰.
  • قصه باربد و بیست قصه دیگر از شاهنامه، ۱۳۸۰.
  • معجم‌الأدبا، یاقوت حموی (ترجمه)، ۱۳۸۱.
  • داوری حیوانات نزد پادشاه پریان (ترجمه)، ۱۳۸۳.
  • گزیده شرح مقامات حمیدی، ۱۳۸۳.
  • در تمام طول شب، شرح چهار شعر بلند نیما، ۱۳۸۳.[